Ostrokrzew to zimozielony krzew z czerwonymi lub żółtymi owocami i efektownymi liśćmi Nie sposób zapomnieć o ostrokrzewie, gdy zbliża się Boże Narodzenie. Ten wyjątkowy czas jest w naszych domach i ogrodach podkreślony zastosowaniem charakterystycznych roślin. Choinka, jemioła, girlandy z iglastych gałązek i właśnie ostrokrzew, zimozielony krzew z czerwonymi lub żółtymi owocami i efektownymi liśćmi, którego historia uprawy sięga czasów starożytnych. Rzymianie wierzyli, że ich kolczaste liście odstraszają złe duchy.

Ostrokrzew jest wytrzymałym krzewem, dobrym także do cienia. Jego charakterystyczne kolczaste, ciemnozielone liście zdobią roślinę przez cały rok. Mogą być też dwubarwne (odmiany 'Variegata'). Ostrokrzew jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kolorowe owoce pojawiają się wyłącznie na krzewach żeńskich.

Nazwa botaniczna ostrokrzewu brzmi: Ilex. Ilex aquifolium - jest najbardziej popularny, ale często sadzimy także Ilex meserveae. Ogółem znanych jest ich około pięciuset, ale głównie uprawia się te wyżej wymienione. Ciekawostką jest Ilex paraguariensis - znany pod nazwą 'Yerba mate' - ostrokrzew odkryty w Paragwaju w 1895 roku, uprawiany głównie w Brazylii (największy producent), wykorzystywany do produkcji napoju zawierającego kofeinę, o smaku podobnym do niektórych zielonych herbat.

Ciemna zieleń ostrokrzewu odcina się doskonale od bukszpanowej obwódki Ilex aquifolium 'Argenteo Marginata'
Kwiaty ostrokrzewu są drobne, białe, pachnące i pojawiają się w maju

Kwiaty ostrokrzewu nie należą do zbyt okazałych, są drobne, białe, pachnące i pojawiają się w maju. Po zapyleniu przez pszczoły i inne owady - w listopadzie, pojawiają się owoce. Krzew może być rozprzestrzeniany przez ptaki, które chętnie zjadają jego owoce, a potem roznoszą je dalej.

Uprawa ostrokrzewu

Ostrokrzewy lubią żyzną, próchniczną, gliniastą ziemię o pH 6. Stanowisko powinno być przepuszczalne. Podlewamy raz w tygodniu. Jeśli ziemia jest odpowiednio zasobna, nie muszą być nawożone. Błyszczące liście chronią go przed szkodnikami, chociaż nie oparł się jednemu - opuchlakowi. Ten chrząszcz z lubością wygryza w nim dziury. Miałam takie szkody w naszym ogrodzie.

Krzewy prowadzimy swobodnie lub cięte w obwódki i topiary, a nawet formy bonsai.

Kule na pniu z ostrokrzewu o dwubarwnych liściach wśród bukszpanowych obwódek i stożków Najstarszy okaz ostrokrzewu sprzed 12 lat

Zastosowanie ostrokrzewu w ogrodach

Ostrokrzewy są chętnie sadzone w ogrodach angielskich, w Polsce nieco mniej, jednak dzięki powstaniu bardziej odpornych na mróz gatunków - ich popularność rośnie.

W ogrodach sadziłam żywopłoty, stożki i pojedyncze egzemplarze. Miałam do czynienia także z kulami na pniu i zwykłymi. Czy zdały egzamin? Niekoniecznie, chyba przegrały z bukszpanem i cisem, a to z powodu ogałacania się gałązek ze starszych liści, co czasem powoduje, że krzew staje się prześwitujący.

Liście obrzeżone na żółto ożywiają ciemny zakątek ogrodu i sprawiają radosne odczucia

W Anglii natomiast widywałam głównie obwódki, wysokie żywopłoty i topiary. Zachwyciłam się obwódką w Kiftsgate, gdzie rosła wzdłuż pochyłej ścieżki na stoku góry. Widać ten suchy teren bardzo jej służył.

Dekoracje z ostrokrzewu

Gałązki ostrokrzewu są doskonałym materiałem we florystyce, zarówno do wianków jak i wszelkich stroików. Ucięte długo wytrzymują w stanie zielonym i nie opadają ani z powodu niskich, ani wysokich temperatur. Dlatego co jakiś czas używam go do swoich świątecznych dekoracji. Przyznam, że wianki z jego udziałem najbardziej mi się podobały w mojej historii dekorowania drzwi wejściowych.

Wianek na bazie ostrokrzewu Wianek świąteczny w ogrodzie

Fot. Danuta Młoźniak - Gardenarium

Słowa kluczowe: zima w ogrodzie, rośliny
16 komentarzy:
Zbigniew Gazda 21:57, 28 lis 2012

Przepiękna roślina ale w naszym klimacie trudna do uprawy. Poniosłem fiasko kilka lat temu . Niestety przemarzł. Danusiu aby mieć owoce na żeńskiej odmianie czy w pobliżu powinna być odmiana męska ? I druga sprawa - czy są oddzielne nazwy dla odmian męskich i żeńskich ?

Danuta Młoźniak 23:03, 28 lis 2012

Wśród gatunku Ilex x meserveae są odmiany męskie i żeńskie i nazywają się odpowiednio: 'Blue Boy' i 'Blue Girl', 'Blue Prince' i 'Blue Princess' i 'Blue Stallion' i 'Blue Maid ", "China Boy" i "China Girl".

Jeden okaz męski powinien być sadzony na każde 4,5 roślin żeńskich, aby zapewnić dobre zapylenie i ładne owoce. Rośnie on szybciej niż okazy żeńskie i może je nawet przytłoczyć, zwłaszcza jeśli zostanie posadzony zbyt blisko.

Niewłaściwie dobranie męskiej odmiany skutkuje często brakiem zapylenia, a tym samym - owoców. Chodzi tu o niedostosowanie okresów kwitnienia.

U Ilex aquifolium także męskie i żeńskie rośliny muszą być uprawiane razem.

Odmiany żeńskie: 'Amber' , 'Argentea Marginata', 'Ferox Argentea', 'Golden Queen', 'Handsworth New Silver'[, 'J.C. van Tol', 'Madame Briot', 'Myrtifolia Aurea Maculata', 'Pyramidalis', 'Silver Queen', 'Alaska', 'Handsworth New Silver', "Muricata".

Odmiany męskie Ilex aquifolium: 'Elegantissima', 'Ferox', 'Ferox Aurea', 'Ferox Argentea', 'Myrtifolia Aurea Maculata'.

A np. Ilex x attenuata 'Fosteri' jest partenokarpiczny, czyli nie potrzebuje zapylacza i wytwarza owoce bez nasion. Tak samo Ilex aquifolium 'Silver van Tol'.

Jednak w polskich szkółkach z reguły nie ma dobrych oznaczeń i kupujemy " w ciemno".

Cięcie ostrokrzewów w topiary ogranicza ich kwitnienie i owocowanie.

Zbigniew Gazda 04:13, 29 lis 2012

Danusiu ogromne podziękowanie za tak wyczerpujące wiadomości. Może się jeszcze raz skuszę . Pozdrawiam.

Ewa 07:32, 29 lis 2012

Mnie też się nie udało z ostrokrzewami, choć ciagle chciałabym je mieć, bo mi sie podobają to w szkółkach omijam je szerokim łukiem. Rośnie mi natomiast mahonia :-) Na poczatku byłam przekonana, że to ostrokrzew.

Danuta Młoźniak 07:51, 29 lis 2012

Osobiście byłam zadowolona z kolorowych ostrokrzewów piennych, które miałam w donicach, jednak zeszłej zimy zmarzły w szklarni, w której były przechowywane. W gruncie mam tylko jednego, też na pniu, pozostałe trzy przesadziłam do ogrodu klienta i rosną tam dużo lepiej w bardziej słonecznym stanowisku, niż u mnie. Podsadziłam je żółtymi żurawkami, co daje niezły efekt w starciu z ciemną zielenią ostrokrzewu.

iwka 09:32, 29 lis 2012

Śliczne. Od kilku lat mam ostrokrzew, nie wiem jaka to odmiana ale jak dotąd nie sprawia kłopotów. Rośnie sobie niedaleko świerków, przycinam go delikatnie i pieknie się odwdzięcza swoją urodą. Bardzo spodobał mi się gatunek ciemno zielony prawie czarny z żółtym. Jaka to odmiana?

Danuta Młoźniak 12:57, 29 lis 2012

Liście zielone z żółtym ma m.in. Ilex x meserveae 'Honey Maid', Ilex x meserveae 'Casanova', Ilex aquifolium 'Gold Flash', Ilex aquifolium 'Argenteomarginata', Ilex aquifolium - 'Golden Queen', śliczny jest Ilex aquifolium 'Flavescens'. Trzeba zamieścić zdjęcie na forum lub skopiować te nazwy i porównać ze zdjęciami w internecie.

Jolanta Kuchta 20:59, 29 lis 2012

W starym ogrodzie wyhodowałam 3 ostrokrzewy: dwie"panie" i "pana". Były to prawdopodobnie wspomniane przez Danusię Blue Princess i Blue Prince. Pan wyraźnie górował wzrostem nad formami żeńskimi. Rosły bez większych problemów pomiędzy starymi drzewami, przycinałam zbyt wybujałe i przeszkadzające chodzeniu gałązki. Wszystkie przetrwały ostatnie zimy. Chciałabym je mieć w nowym miejscu, ale muszę najpierw stworzyć osłony przed wiatrem.

Sharlee 22:53, 29 lis 2012

Ta soczysta, głęboka zieleń błyszczących liści ostrokrzewu udekorowana pomarańczowo-czerwonymi koralikami, bardzo mi się podoba. To pierwszy świadomie wybrany krzew w moim ogrodzie :) szkoda tylko, że taaaaak baaardzo woooolno rośnie, wydaje mi się, że w przeciągu roku jego wielkość ani drgnęła :(

Urszulla 21:27, 01 gru 2012

Teraz gdy zobaczyłam wianek z ostrokrzewem doceniłam z bliska piękno tych liści. Na pewno zasadzę krzak, żeby mieć do dekoracji świątecznych. Dzięki Danusiu za inspirację.

Tylko czy naprawdę tak wolno rośnie ?

Irena Miłek 10:41, 02 gru 2012

Dostałam w prezencie ostrokrzew, więc jeden rośnie; na razie radzi sobie dobrze, ale nie wiem jaka odmiana; zobaczę czy przetrwa zimę, ale w jakiś sposób jest podobny do mahoni, a ta sobie daje radę, więc liczę, że się uda:) i po obejrzeniu wianka z ostrokrzewu tym bardziej cieszę się z tej rośliny:)

Marta Hawraj 00:55, 04 gru 2012

To bardzo ładna roślina.Słyszałam,że lubi mieć towarzystwo swojego gatunku. Mój przemarzł zeszłego roku znacząco:) Dobrze Danusiu,że wyjaśniłaś tu kilka istotnych rzeczy dotyczących ostrokrzewów. Jak zawsze wypasione przykłady ,że żal ściska ;)

Ewa Ufnal 19:22, 18 kwi 2015

To bardzo dawny wątek ale może zajrzysz tu Danusiu i rozwiejesz moje wątpliwości. Dostałam właśnie dwa ostrokrzewy, "Alaska" i "Blue Prince". Przeczytałam, że "Alaska" jest odmianą żeńską a "Blue Prince" męską - myślisz, że będą razem ładnie rosły i owocowały? Czy zakwitną w tym samym czasie? "Alaska" obsypana jest pączkami i za chwilkę zakwitnie ale na drugim nie widzę pączków. Masz może zdjęcie lub rysunek męskiego kwiatka? Z niecierpliwością czekam na wiadomość :)

Danuta Młoźniak 19:37, 18 kwi 2015

Ostrokrzew jest rośliną dwupienną, nie ulega samozapyleniu dzięki temu.

Nie wiem czy obie odmiany zakwitną w jednym czasie, ale podejrzewam, że kwitnienie zazębi się na tyle aby doszło do zapylenia.

Wpisz w Google hasło "male flower Ilex" - zobaczysz jak wygląda taki kwiat w grafikach.

Ewa Ufnal 20:46, 18 kwi 2015

:D Bardzo dziękuję za szybką odpowiedź. Pozdrawiam.

Paweł Snopek 19:36, 01 gru 2015

Blue prince - Blue princess ostrokrzew kolczasty w odmianie "Alaska" jest sampopylny :) Pozdrawiam